Session: Trust by Design Building AI for Business and Society
โดย คุณอโณทัย เวทยากร กรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท ไอบีเอ็ม ประเทศไทย จำกัด
ในวันที่ AI เก่งขึ้นเรื่อย ๆ โจทย์ในปัจจุบันไม่ได้อยู่ที่ AI จะฉลาดขึ้นได้ยังไงอีกต่อไปแล้ว แต่อยู่ที่จะปลอดภัยและน่าเชื่อถือมากขึ้นยังไงต่างหาก หลายองค์กรพบปัญหา AI แสดงพฤติกรรมไม่เหมาะสม เช่น Gender Bias (อคติทางเพศ) ที่ติดมาจากข้อมูลในอดีต และส่งผลต่อการคัดเลือกบุคลากรเข้าทำงาน หรืออาการหลอนของ AI ที่หลายครั้งมักจะให้ข้อมูลมั่ว
เพราะฉะนั้นการมี AI Governance จึงไม่ใช่แค่การตั้งกฎ แต่คือการสร้างความรับผิดชอบ (AI Responsibility) เพื่อให้มั่นใจว่า AI นั้นทำสิ่งที่ถูกต้องเสมอ
ในปี 2026 สิ่งที่ขีดเส้นแบ่งระหว่างองค์กรที่ไปต่อได้ กับองค์กรที่ไปไม่ถึง จึงเป็นคำว่า Trust เพราะในโลกธุรกิจนั้น Intelligence คือสิ่งสร้างความเป็นไปได้ แต่ Trust คือใบอนุญาตที่จะทำให้เกิดการ Adoption และสร้าง Business Value ที่ยั่งยืน
5 เสาหลักแห่ง AI Governance สู่การเป็น Trusted by Design
เพื่อให้เปลี่ยนจาก Framework ในกระดาษ ไปสู่การปฏิบัติจริงให้ได้ องค์กรต้องยึด 5 หลักการนี้เป็นรากฐาน
- Fairness (ความยุติธรรม): ปราศจากอคติ ต้องตรวจสอบได้ว่า AI ไม่เลือกปฏิบัติหรือสร้างความไม่เท่าเทียม
- Transparency (ความโปร่งใส): กระบวนการทำงานของ AI ต้องเปิดเผยได้
- Explainability (อธิบายได้): เมื่อ AI ตัดสินใจอะไรไป องค์กรต้องสามารถอธิบายเหตุผลเบื้องหลังการตัดสินใจนั้นได้
- Audit (ตรวจสอบได้): ต้องมีระบบเก็บข้อมูลเพื่อตรวจสอบย้อนกลับได้ตลอดเวลา
- Human in the Loop (มนุษย์คุมเกม): AI ต้องมีมนุษย์เป็นผู้กำกับดูแลและตัดสินใจในขั้นตอนสุดท้ายเสมอ
Action Plan: เปลี่ยน Governance ให้เป็นวิธีปฏิบัติ
ถ้าอยากวางรากฐาน AI ในองค์กรให้แข็งแกร่ง นี่คือสิ่งที่ต้องทำทันที
- เซ็ต Policy ให้ชัดเจน: กำหนดกติกาการใช้งาน AI ให้เป็นมาตรฐานเดียวกันทั้งองค์กร
- กำกับดูแลให้ทั่วถึง: ไม่ใช่แค่เขียนไว้ แต่ต้องมีระบบตรวจสอบ วัดค่า และวัดผลลัพธ์ของ AI ทุกตัวอย่างต่อเนื่อง
- มีแผนสำรอง: เตรียมรับมือความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นเมื่อ AI ทำงานผิดพลาด
- สร้างทีมรับผิดชอบ: จัดตั้ง AI Ethics Governance เพื่อหาผู้รับผิดชอบหลักและวางขั้นตอนการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ
การสร้าง Trust คือกลยุทธ์ที่สำคัญที่สุดที่จะทำให้ AI ไม่ได้เป็นเพียงแค่เทคโนโลยีที่น่าตื่นเต้น แต่เป็นเครื่องมือสร้างธุรกิจที่น่าเชื่อถือและเสริมศักยภาพให้มนุษย์อย่างแท้จริง
Naree W.
Writer / Creative based in Bangkok.
