ตลอดชีวิตเราถูกกดดันให้ต้องมีคำตอบที่ถูกต้องอยู่เสมอ ความกดดันนี้เริ่มตั้งแต่เด็ก ไม่ว่าจะจากพ่อแม่ ครู หรือสังคมโดยรวม ความเชื่อที่ฝังรากลึกคือความสำเร็จผูกติดอยู่กับความรู้ โดยเฉพาะความรู้ที่ให้คำตอบที่ถูก แต่ ‘คุณไก่ ณฐพล บุญประกอบ’ มองเรื่องนี้ต่างออกไป เพราะความสำเร็จที่แท้จริง การเติบโตในชีวิต และความสัมพันธ์ที่มีความหมายไม่ได้สร้างขึ้นจากการมีคำตอบที่ถูกต้องเสมอ แต่มาจากความสามารถในการตั้งคำถามที่ใช่ และนั่นคือจุดเริ่มต้นของทุกคอนเทนต์ที่เลือกจะเล่านั่นเอง
คุณไก่ไม่ได้นิยามตัวเองว่าเป็น ‘ผู้กำกับ’ แต่บอกว่าตัวเองนั้นเป็น ‘นักสื่อสาร’ และสารคดีเป็นเพียงเครื่องมือชิ้นหนึ่งที่พาสิ่งที่อยากพูดไปสู่คนฟังได้ เพราะตลอดเส้นทางตั้งแต่คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาฯ ไปจนถึงการเรียนปริญญาโทด้านสารคดีที่นิวยอร์ก ทำให้คุณไก่กลับมาสร้างชื่อกับสารคดี ‘2215 เชื่อ บ้า กล้า ก้าว’
ซึ่งสิ่งที่คุณไก่ทำมาตลอดไม่ใช่การหาคำตอบให้คนดู แต่เป็นการตั้งคำถามที่ทำให้คนหยุดมองสิ่งที่คุ้นเคยในมุมที่ไม่เคยมองมาก่อน โดยเชื่อว่าวิธีการเรียนรู้ที่ดีที่สุดคือการเรียนรู้จากข้อผิดพลาดของคนอื่น และวิธีการสื่อสารที่ทรงพลังที่สุดไม่ใช่การบอกว่าอะไรถูกหรือผิด แต่คือการเปิดพื้นที่ให้ทุกคนได้พูด ได้ตั้งคำถาม และได้เข้าใจตัวเองมากขึ้นจากการฟังเรื่องราวของคนอื่น และนั่นคือสิ่งที่ขับเคลื่อนให้คอนเทนของคุณไก่นั้นแตกต่างจากคนอื่น ๆ
3 พลังของการตั้งคำถาม
เห็นปัญหาที่แท้จริง
พลังที่ได้จากการถามคำถามที่ถูกต้องคือก้าวแรกสู่การหาคำตอบที่ดีกว่า เมื่อสันนิษฐานว่าตัวเองรู้คำตอบอยู่แล้ว อาจพลาดมุมมองทางเลือก ไอเดียใหม่ และข้อมูลเชิงลึกที่ซ่อนอยู่ เพราะการถามคำถามช่วยให้จิตใจเปิดกว้างและสร้างสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ให้เกิดขึ้นได้
เปิดพื้นที่ให้คนมีส่วนร่วม
พลังการตั้งคำถามจะเปลี่ยนทุกบทสนทนาหรือการเจรจา ให้คนที่ตั้งคำถามคือผู้ที่ถือพลังไว้ในมือมากที่สุด ไม่ว่าจะเป็นการสัมภาษณ์งาน การถกเถียง หรือการพูดคุยทั่วไป และผู้ที่ถามคือผู้ควบคุมทิศทางของบทสนทนา ทำให้คนฟังหยุดคิดหรือรู้สึกได้เป็นส่วนหนึ่งของบทสนทนาด้วย
จุดไอเดียจากสิ่งที่มีอยู่แล้วรอบตัว
พลังสุดท้ายที่คุณไก่เห็นในฐานะคนทำคอนเทนต์คือ สังคมไทยในยุคนี้ไม่ได้ขาดข้อมูล ไม่ได้ขาดความคิดเห็น แต่ขาดคำถามที่ตั้งได้ตรงจุดพอจะทำให้ทุกอย่างนั้นมีความหมาย เพราะเมื่อคำถามถูกต้อง ไอเดียใหม่ก็จะเกิดขึ้นได้ไม่รู้จบ
4 กลุ่มประเด็นรอบตัวที่รอให้ตั้งคำถาม
ในโลกธุรกิจผู้นำที่ตั้งคำถามที่ถูกต้องมักเป็นผู้ที่ขับเคลื่อนนวัตกรรมและนำทีมไปสู่ความสำเร็จ เพราะแทนที่จะหยุดอยู่กับทางออกแรกที่เจอ เพราะเมื่อพยายามทำความเข้าใจปัญหาที่แท้จริงและสำรวจทุกผลลัพธ์ที่เป็นไปได้ คุณไก่ก็มองเห็นประเด็นแบบเดียวกันนี้อยู่รอบตัวในสังคมไทย โดยหยิบมาเล่าแบ่งออกเป็น 4 กลุ่ม คือ
- กลุ่มคำถามที่ไม่มีใครกล้าถาม
ทำไมเราถึงรู้สึกว่าระบบมันพังอยู่ แต่ไม่รู้จะถามใคร? หรือ Silent Consent ที่เราเห็นด้วยกับสิ่งที่ไม่ควรเห็นด้วยโดยไม่รู้ตัว งานวิจัยจาก The GovLab ชี้ว่าผู้มีอำนาจตัดสินใจมักข้ามขั้นตอนตั้งคำถาม แล้วกระโดดไปหาทางออกทันที ผลคือการแก้ปัญหาที่ไม่ตรงจุดเพราะไม่รู้ว่ากำลังแก้อะไรอยู่จริง ๆ - กลุ่มคำถามที่เปลี่ยนมุมมอง
ทำไม AI ยังต้องการคนถามเก่ง? หรือก่อนจะโน้มน้าวใคร ควรถามก่อนได้ไหม? การถามแบบต่างกันให้ผลลัพธ์ที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง เป็นกลุ่มประเด็นที่ใกล้ตัวและนำไปใช้ต่อได้ทันที - กลุ่มคำถามในระดับสังคม
ถ้าประชาชนตั้งคำถามกับรัฐบาลได้จริง นโยบายจะเปลี่ยนไหม? หรือทำไมโรงเรียนที่สอนให้เราตอบ ไม่เคยสอนให้เราถาม งานวิจัยของ Paul Kellner ชี้ว่ากระบวนการที่ให้ประชาชนร่วมตั้งคำถามจริง ๆ ทำให้ผลลัพธ์ตรงกับความต้องการของสังคมมากกว่าเสมอ - กลุ่มคำถามในชีวิตประจำวัน
เคยถามตัวเองว่า “ทำไม” ครั้งสุดท้ายเมื่อไหร่? หรือเวลาเถียงกัน เราแพ้เพราะให้คำตอบผิด หรือเพราะถามผิดคำถามตั้งแต่แรก? นี่จึงเป็นกลุ่มการตั้งคำถามที่ดึงทฤษฎีลงมาให้ใกล้ตัวและใกล้กับการใช้ในชีวิตประจำวันมากขึ้น
ผลงานของพลังแห่งการตั้งคำถามของ ‘ไก่ ณฐพล’
- เมย์ไหน ไฟแรงเฟร่อ (2556): ตั้งคำถามกับความฝันและการยอมรับตัวเองว่าเราจะไปได้ไกลแค่ไหน ถ้าเราไม่กล้ายอมรับว่าตัวเองเป็นใคร
- 2215 เชื่อ บ้า กล้า ก้าว (2561): ตั้งคำถามกับแรงขับเคลื่อนของมนุษย์ ว่าอะไรที่ทำให้ลุกขึ้นมาทำสิ่งที่คนอื่นบอกว่าเป็นไปไม่ได้
- เอหิปัสสิโก (2562): ตั้งคำถามกับความเชื่อและอคติในสังคมว่าคนไทยมีอคติแบบไหนโดยไม่รู้ตัว และอะไรทำให้อคตินั้นมาถึงจุดนี้
- One for the Road (2564): ตั้งคำถามกับความสัมพันธ์และการจากลา ผ่านความคาดหวังที่อยากคืนดีกับความสัมพันธ์เก่าก่อนที่เวลาจะหมด
- สงคราม ส่งด่วน Mad Unicorn (2568): ตั้งคำถามกับระบบนายทุนและคนตัวเล็กในสังคม ว่าคนธรรมดาจะอยู่รอดได้อย่างไรในโลกที่ระบบไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อพวกเขา
ฝึกตั้งคำถามทุกวันกับทุกเรื่อง
บางครั้งเราอาจไม่มีใครให้ถาม แต่นั่นไม่ใช่เหตุผลที่จะหยุดฝึกการเขียนคำถามลงไป เพราะการตั้งคำถามเป็นแบบฝึกหัดที่ทรงพลังมากไม่ว่าจะเกี่ยวกับปรัชญา เศรษฐกิจ ความสัมพันธ์ หรือเรื่องอื่นใด การถ่ายทอดความคิดลงบนกระดาษจะช่วยขัดเกลาทักษะการตั้งคำถามและทำให้ความเข้าใจลึกขึ้น นั่นคือสิ่งที่คุณไก่ทำผ่านคอนเทนต์กับทุกหัวข้อที่หยิบขึ้นมาเล่า เหมือนกับการเชิญชวนผู้ชมให้ร่วมตั้งคำถาม ไม่ใช่แค่รับคำตอบสำเร็จรูป
คำถามง่าย ๆ ในชีวิตประจำวันมักนำไปสู่ข้อมูลเชิงลึกที่สำคัญ การตั้งคำถามในทุกด้านของชีวิตไม่ว่าจะเป็นกิจวัตร ความสัมพันธ์ หรือเป้าหมายส่วนตัว ช่วยให้เราคิดวิเคราะห์และเข้าใจสถานการณ์ต่าง ๆ ได้ลึกขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ดังนั้นแล้วในโลกที่มักให้คุณค่ากับคำตอบที่เร็ว “จงเป็นคนที่ให้คุณค่ากับคำถามที่ใช้ความคิด แล้วมองดูว่ามันเปลี่ยนมุมมอง ความสัมพันธ์ และชีวิตของคุณไปอย่างไร” นั่นคือสิ่งที่ณฐพล บุญประกอบกำลังทำอยู่ทุกวัน
ถ้าคุณอ่านมาถึงตรงนี้แล้วรู้สึกว่าอยากตั้งคำถามกับโลกบ้าง RAiNMaker มีพื้นที่ให้คุณทำแบบนั้น iCreator Camp Gen 3 Presented by Sony แคมป์ฟรีที่อยากชวนเหล่าครีเอเตอร์ไทยมาร่วมเรียนและทำกิจกรรม Workshop ดี ๆ เพื่อที่จะได้ต่อยอดสู่การสร้างคอนเทนต์ที่ไม่ใช่แค่เพียงตามกระแส แต่จะได้เรียนรู้จากคนที่เลือกจะถามแทนการตอบ และฝึกสร้างไอเดียที่เริ่มต้นจากคำถามที่ใช่ เปิดรับสมัครแล้ววันนี้ถึง 31 มีนาคม 2569
ที่มา: https://www.linkedin.com/pulse/power-asking-right-questions-eric-bull-wzsec
