มีคำถามหนึ่งที่วงการครีเอเตอร์ไม่ค่อยพูดถึงตรงๆ “ทำไมครีเอเตอร์บางคนมียอด Follower ถล่มทลาย แต่พอหยุดทำคอนเทนต์ไปสักพัก ทุกอย่างก็เงียบหายเหมือนไม่เคยมีอะไรเกิดขึ้น?” ในขณะที่ครีเอเตอร์หลายคนมียอดติดตามน้อยกว่า แต่กลับมีแฟนคลับเหนียวแน่น พร้อมปกป้องในคอมเมนต์ และยอมเปย์ซื้อของที่ระลึกที่แม้ไม่ได้เอาไปใช้งาน แต่อารมณ์ความรู้สึกกลับยังเชื่อมโยงถึงกันอยู่เสมอไม่ว่าเวลาจะผ่านไปกี่ปีก็ตาม
RAiNMaker มองหาคำตอบผ่านการเจาะอินไซต์เบื้องหลังครีเอเตอร์สาย YouTube แถวหน้าของไทย จนพบความจริงที่ว่า:
“Follower คือคนมองที่ ‘แค่ผ่านมา’ แต่ Community คือพวกพ้องที่พร้อมจะ ‘อยู่ร่วมทาง’ ไปด้วยกัน”
ความต่างนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของความรู้สึก แต่มันคือสิ่งกำหนดชะตากรรมว่าครีเอเตอร์คนนั้นจะอยู่รอดในระยะยาวได้หรือไม่ และนี่คือเบื้องหลังของ 3 ครีเอเตอร์ไทยที่มีรูปแบบการสร้างคอมมูนิตี้ที่ต่างกัน แต่ได้ผลลัพธ์ที่ทรงพลังเหมือนกัน
9arm | The Tech Creator
9arm หรือ ธนานนท์ ปฏิญญาศักดิกุล ครีเอเตอร์สาย IT ที่เริ่มต้นความสัมพันธ์กับคนดูด้วยวิธีที่น่ารัก โดยต่อยอดจากคำโปรยต้นคลิปที่มักชวนคนดูมา “เลี้ยงกาแฟ” จนกระทั่งมุกนั้นกลายร่างมาเป็นคำว่า “นายทุน” หรือกลุ่มคนที่สมัครเป็ฯ Membership เพื่อร่วมซัพพอร์ตช่องจริง ๆ ซึ่งคำนี้สร้างความรู้สึกของการมีพวกพ้อง มีตัวตน และอยู่เป็นทีม มากกว่าคำว่าแฟนคลับทั่วไป
และยิ่งเข้มแข็งเป็นรูปธรรมมากขึ้นเมื่อ 9arm ได้ทำสินค้าออกขาย ไม่ว่าจะเป็นเสื้อลายขำ ๆ หรือแผ่นรองเมาส์ “นายทุน” ก็ไม่ได้ซื้อเพราะอยากได้ฟังก์ชันของสินค้า แต่ยอมจ่านเพราะสินค้าเหล่านั้นเปรียบเสมือนการซื้อเพื่อประกาศตัวว่า “นี่คือหนึ่งในนายทุน” ทำให้สินค้าชิ้นนั้นกลายเป็น Identity ร่วมที่แสดงออกได้ทันทีนั่นเอง
Gapbo | The Daily Streamer
Gapbo หรือ แก๊ป-สิระ สิมมี ผู้กำกับโฆษณา นัดแสดงอิสระ ที่เริ่มผันตัวมาจับเส้นทางครีเอเตอร์ไดเไม่นานแต่กลับพิสูจน์ให้เห็นว่าคอมมูนิตี้ไม่จำเป็นต้องวางกลยุทธ์หรูหราตั้งแต่วันแรก เพียงแค่เลือกพื้นที่เดียวให้ชัดเจนโดยการไลฟ์บน Social Media อย่าง YouTube สม่ำเสมอในทุกวัน จนกลายเป็นพื้นที่นัดพบของคนหน้าเดิมที่วนเวียนมาคุยกันทุกค่ำคืน
ซึ่งจุดเริ่มต้นของชื่อกลุ่มไม่ได้เกิดจาก Copywriting แต่เริ่มต้นจากการแซวเล่นตอนที่มีคนมา Donate ในไลฟ์สด จนค่อย ๆ พัฒนาและสถาปนามาเป็นชื่อ Community อย่างเป็นทางการว่า “หูดื้อ” ที่สะท้อนให้เห็นถึงวัฒนธรรมออร์แกนิกแบบนี้แข็งแรงมากเพราะมันขับเคลื่อนด้วยความสัมพันธ์ที่สั่งสมมาจริงในพื้นที่ร่วมกัน
HEARTROCKER | The Game Caster
ทางด้านของพี่เอก HRK ตั้งชื่อช่อง HEARTROCKER เพราะตั้งใจอยากเป็นคนที่เข้าไปเขย่าและอยู่ในใจคนดู และผลลัพธ์ที่จับต้องได้ตลอด 10 ปีคือกลุ่มแฟนคลับที่เรียกตัวเองว่า “ร้อนใน” ที่มีจุดเริ่มต้นมาจากการแซวตัวเองตอนท้ายคลิป หรือช่วงท้ายไลฟ์สตรีมจนกลายเป็นเอกลักษณ์ที่แฟน ๆ ใช้เรียกตัวเองตามมาในที่สุด
โดยความน่าสนใจที่สุดของชาวร้อนในคือ พี่เอกเป็นครีเอเตอร์คนเดียวในกลุ่มที่ไม่ได้เปิดฟีเจอร์ Community บน YouTube เหมือนครีเอเตอร์ท่านอื่น แต่กลับสร้างวัฒนธรรมร่วมกันขึ้นมาได้อย่างเหนียวแน่นผ่านแฮชแท็กและการพูดคุย ซึ่งสิ่งนี้พิสูจน์ว่าคอมมูนิตี้ที่แข็งแกร่งไม่ได้ขึ้นอยู่กับเครื่องมือของแพลตฟอร์ม แต่ขึ้นอยู่กับตัวตนที่คนดูไว้สัมผัสได้และไว้ใจว่าต่อให้เปลี่ยนเทรนด์หรือเปลี่ยนเกมไปกี่ครั้งก็ยังอยู่ต่อไป
เมื่อ Follower คือคนที่เห็นแล้วผ่านไป แต่ Community คือคนที่อยู่ด้วยอีกยาว
ดังนั้นแล้วเมื่อนำอินไซต์ของทั้ง 3 เคสมาวิเคราะห์ลึกลงไป ยอดผู้ติดตาม หรือ Follower ที่เยอะ อาจไม่ได้แปลว่าช่องนั้นจะรอดเสมอไป เพราะความสัมพันธ์ของทั้งสองฝั่งขับเคลื่อนด้วยพลังงานที่ต่างกันอย่างสิ้นเชิง
ในมุมของความผูกพันและการยึดโยง
เนื่องจากช่องที่มีแต่ Follower มักจะเกาะอยู่กับตัวคอนเทนต์และกระแสของอัลกอริทึมเท่านั้น ถ้าวันไหนทำคลิปไม่สนุก หรือหลุดจากหน้าฟีด คนดูก็พร้อมจะลืมไปได้ทันที แต่สำหรับช่องที่มี Community แฟนคลับจะยึดโยงอยู่กับตัวตนของครีเอเตอร์และกลุ่มเพื่อนร่วมอุดมการณ์ คอนเทนต์เป็นเพียงประตูบานแรก แต่ตัวตนและมิตรสหายคือสิ่งที่ตรึงพวกเขาไว้
พฤติกรรมการสนับสนุน
เป็นผลมาจากกลุ่ม Follower ทั่วไปมักจะตัดสินใจสนับสนุนยาก ส่วนใหญ่แล้วจะซื้อสินค้าหรือสมัครสมาชิกก็ต่อเมื่อเห็นความคุ้มค่าเชิงฟังก์ชันเท่านั้น ตรงข้ามกับชาว Community ที่พร้อมเปย์แม้ของชิ้นนั้นจะไม่มีประโยชน์ หรืออาจจะยังไม่มีโอกาสได้ใช้ด้วยซ้ำ เพราะเป้าหมายที่แท้จริงไม่ใช่การซื้อของ แต่คือการซื้อสัญลักษณ์เพื่อแสดงสังกัดและประกาศว่าเป็นพวกเดียวกับครีเอเตอร์ของตัวเองนั่นเอง
จุดตัดสำคัญ
ซึ่งเมื่อครีเอเตอร์หยุดทำคอนเทนต์ชั่วคราวช่องที่เน้นยอด Follower จะเจอกับความเงียบเหงา ยอดวิวพุ่งวูบวาบตามเทรนด์ และพบว่าแฟน ๆ นั้นพร้อมที่ย้ายไปดูช่องอื่นทันทีที่อัลกอริทึมป้อนคอนเทนต์ใหม่ให้ แต่สำหรับช่องที่เป็น Community แฟนคลับจะคอยเฝ้ารอ สแตนด์บายช่วยเหลือ และพร้อมใจกันลงมาปกป้องในกล่องคอมเมนต์เมื่อมีดราม่า เกิดเป็น ลูปอมตะที่ดึงคนกลับมาซ้ำ ๆ และทำให้ช่องรอดพ้นจากความตายของแพลตฟอร์มได้อย่างยั่งยืน
How-to: เปลี่ยนคนมองให้เป็นพวกพ้อง
หากครีเอเตอร์ที่อยากสร้างลูปอมตะให้ช่องอยู่รอดได้ในระยะยาว นี่คือ 3 ขั้นตอนที่สามารถนำไปลงมือทำได้ทันที!
-
โยนเบ็ดหา Identity ร่วม
ไม่ต้องรอให้ช่องโต แต่สามารถที่จะเริ่มดีไซน์ภาษาเฉพาะกลุ่มตั้งแต่วันนี้เลย โดยอาจจะลองหยิบมุกตลก คำติดปาก หรือคำแซวกันในไลฟ์ มาตั้งเป็นชื่อเรียกแฟนคลับให้คนดูเริ่มชิน หรือสร้างชื่อกลุ่มเพื่อทำให้คนดูรู้สึกว่าตอนนี้ระหว่างครีเอเตอร์และผู้ชมกำลังมีรหัสลับเฉพาะที่คนนอกไม่เข้าใจ สิ่งนี้จะเปลี่ยนจากคนดูทั่วไปให้กลายเป็นสมาชิกได้
-
สร้างพื้นที่สแตนด์บายหลังคอนเทนต์
โดยคอนเทนต์เป็นเพียงแค่ประตูเปิดให้คนรู้จัก แต่การ Community นั้นจะเติบโตได้ในพื้นที่ที่มีการพูดคุย ดังนั้นแล้วหากครีเอเตอร์ลงมาคลุกคลี มี Interact อย่างการตอบคอมเมนต์ด้วยตัวเอง หรือมาไลฟ์สตรีมอย่างสม่ำเสมอ ก็จะทำให้ผู้ชมที่เข้ามาดูมีโอกาสได้มาเจอกัน พูดคุยกัน จนกลายเป็นสังคมขนาดย่อมที่ขาดไม่ได้
ผูกสัมพันธ์ที่ตัวตนไม่ใช่แค่ผลงาน
โดยเวลาทำสินค้า หรือ Merchandise ไปจนถึงการเปิดระบบสนับสนุน ครีเอเตอร์ไม่ควรที่จะขายฟังก์ชันหรือความคุ้มค่าของสิ่งนั้น แต่ต้องขายให้เห็นถึงความเป็นสัญลักษณ์ที่ทำให้ผู้ชมนั้นรู้สึกว่าการจ่ายเงินคือการสนับสนุนเพื่อน สนับสนุนคนในบ้าน ไม่ใช่การซื้อขายเชิงพาณิชย์
และท้ายที่สุดแล้วครีเอเตอร์ที่พึ่งพาแต่ Follower มักเจอทางตันเมื่ออัลกอริทึมเปลี่ยน หรือเมื่อมีคนใหม่ที่ทำคอนเทนต์ได้หวือหวากว่าโผล่ขึ้นมา แต่พลังของ Community จะสร้างเกราะคุ้มกันที่แข็งแกร่งกว่าคอนเทนต์ตัวใดตัวหนึ่ง
เพราะต่อให้คอนเทนต์จะดรอปไปบ้าง หรือครีเอเตอร์ต้องหยุดพักหายไป นายทุนเองก็ยังอยู่ กลุ่มหูอื้อก็ยังรอ และชาวร้อนในก็ยังติดตาม เพราะสิ่งที่ผู้ชมเหล่านี้ผูกพันไม่ใช่แค่คลิปวิดีโอแต่คือความรู้สึกว่าที่ตัวเองนั้นได้เป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มคนกลุ่มนี้นั่นเอง
