Session: ชวนมองชีวิต 87 ปี Longevity แบบ ‘ชวน หลีกภัย’
โดย ชวน หลีกภัย อดีตนายกรัฐมนตรี อดีตประธานรัฐสภาและประธานสภาผู้แทนราษฎร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรพรรคประชาธิปัตย์
อายุ 80 เป็นอย่างไร
จากประสบการณ์ชีวิตกว่า 87 ปี อดีตนายกรัฐมนตรีได้แบ่งปันมุมมองเกี่ยวกับการแก่ตัว การดูแลสุขภาพ และการใช้ชีวิตในช่วงวัยต่าง ๆ ว่าแท้จริงแล้วอายุไม่ใช่สิ่งที่ควรกังวล แต่เป็นเครื่องเตือนใจให้เราใช้ชีวิตอย่างไม่ประมาท
เมื่ออายุเพิ่มขึ้น ชีวิตก็เปลี่ยนไปตามธรรมชาติ
สำหรับคนวัยทำงาน หลายครั้งเรามักใช้เวลาไปกับหน้าที่ ความรับผิดชอบ และเป้าหมายที่อยู่ตรงหน้า จนลืมสังเกตว่าเวลาผ่านไปเร็วเพียงใด ยิ่งในอาชีพที่ต้องทำงานอย่างต่อเนื่อง การคิดถึงเรื่อง ‘เกษียณ’ อาจกลายเป็นเรื่องไกลตัว เพราะชีวิตยังเต็มไปด้วยภารกิจและสิ่งที่ต้องรับผิดชอบในแต่ละวัน และแม้อายุจะมากขึ้น แต่ความทรงจำ อารมณ์ และประสบการณ์ต่าง ๆ ยังคงอยู่เสมอ ซึ่งนั่นมีทั้งด้านที่สร้างความสุขและความทุกข์ไปพร้อมกัน
“โชคดีที่ยังจำได้ แต่เมื่อจำได้ก็มีทั้งความทุกข์และสุข”
อย่าผลัดวันประกันพรุ่งกับชีวิต
หนึ่งในบทเรียนสำคัญที่ถูกย้ำตลอดการบรรยาย คือการไม่เลื่อนสิ่งสำคัญออกไปเรื่อย ๆ หลายคนเชื่อว่ายังมีเวลาเหลืออีกมากสำหรับการทำตามความฝัน เริ่มต้นสิ่งใหม่ หรือดูแลตัวเอง แต่ความจริงคือบางโอกาสมีช่วงเวลาของมัน และเมื่อเวลานั้นผ่านไปแล้ว อาจไม่มีโอกาสได้ย้อนกลับไปทำอีก การใช้ชีวิตอย่างเต็มที่จึงไม่ใช่เรื่องของวัย แต่เป็นเรื่องของการตัดสินใจลงมือทำตั้งแต่วันนี้
ชีวิตไม่ควรถูกปล่อยไปตามยถากรรม
อีกแนวคิดที่น่าสนใจคือ การมองว่าชีวิตไม่ควรถูกปล่อยให้เป็นไปตามโชคชะตาเพียงอย่างเดียว แม้จะมีข้อจำกัดมากมายในแต่ละช่วงวัย แต่ทุกคนยังสามารถเลือกที่จะพัฒนาตัวเอง ดูแลสุขภาพ หรือสร้างโอกาสใหม่ ๆ ให้กับชีวิตได้เสมอ
เพราะการมีอายุยืนไม่ได้หมายความเพียงแค่การมีชีวิตอยู่ แต่คือการมีคุณภาพชีวิตที่ดีในระหว่างทางด้วย
สุขภาพ เป็นเรื่องต้องดูแล
สุขภาพคือพื้นฐานของการมีชีวิตที่ยืนยาว
เมื่ออายุมากขึ้น ร่างกายและสมองล้วนทำงานเชื่อมโยงกัน หากละเลยด้านใดด้านหนึ่ง ย่อมส่งผลกระทบต่ออีกด้านตามมา
จึงอยากชวนทุกคนการลดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น การดื่มสุรา การใช้สารเสพติด รวมถึงการตรวจสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ เป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม เพราะช่วยให้สามารถรับคำแนะนำและดูแลตัวเองได้อย่างเหมาะสม เพราะสุขภาพจึงไม่ใช่เรื่องที่ควรเริ่มต้นเมื่อป่วย แต่เป็นสิ่งที่ควรดูแลตั้งแต่วันที่ยังแข็งแรง
วินัยคือสิ่งที่ต้องสะสมก่อนร่างกายจะถดถอย
อีกประเด็นที่ถูกเน้นย้ำคือเรื่อง ‘กล้ามเนื้อ’ และความแข็งแรงของร่างกาย โดยเมื่ออายุมากขึ้น สิ่งแรก ๆ ที่เริ่มเปลี่ยนแปลงมักเป็นสายตา พละกำลัง และความสามารถในการฟื้นตัวของร่างกาย ขณะที่การสร้างกล้ามเนื้อในวัยสูงอายุทำได้ยากกว่าช่วงวัยหนุ่มสาวมาก
ดังนั้นช่วงเวลาที่ร่างกายยังพร้อม จึงเป็นช่วงที่ควรสะสมทั้งสุขภาพ ความรู้ และความสามารถให้มากที่สุด เพราะสิ่งเหล่านี้จะกลายเป็นต้นทุนสำคัญในอนาคต
สุขภาพใจสำคัญไม่แพ้สุขภาพกาย
นอกจากการดูแลร่างกายแล้ว การจัดการความเครียดก็เป็นอีกปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตในระยะยาว
แนวทางที่ถูกแนะนำมีอยู่ 2 เรื่องสำคัญ ได้แก่
- จัดการเวลาให้ดี: เพื่อให้มีเวลาสำหรับดูแลตัวเองควบคู่ไปกับภาระหน้าที่
- นอนหลับให้เพียงพอ: เพราะสมองและร่างกายจำเป็นต้องได้รับการพักฟื้นอย่างเหมาะสม
เมื่อร่างกายพักผ่อนไม่พอ ความเครียดและความกังวลก็มักจะตามมา และอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิตในระยะยาว
การอยู่ร่วมกับคนรุ่นใหม่ เริ่มจากการไม่หยุดเรียนรู้
ตลอดการทำงานที่ต้องพบปะผู้คนหลากหลายวัย สิ่งหนึ่งที่ช่วยให้สามารถปรับตัวได้เสมอคือการติดตามข่าวสารและเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง
โลกเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา เช่นเดียวกับวิธีคิดและพฤติกรรมของคนแต่ละรุ่น การเปิดใจเรียนรู้สิ่งใหม่จึงเป็นทักษะสำคัญที่ช่วยให้สามารถทำงานและใช้ชีวิตร่วมกับผู้คนต่างวัยได้ดีขึ้น
เหตุผลของการมีชีวิตอยู่ในทุกวัน
เมื่อถูกถามถึงมุมมองการใช้ชีวิตในวัย 88 ปี คำตอบที่ได้ไม่ใช่เป้าหมายยิ่งใหญ่หรือความสำเร็จทางการเมือง แต่เป็นเรื่องพื้นฐานที่สุดของมนุษย์.
นั่นคือการตระหนักว่า สุขภาพเป็นสิ่งที่อนุญาตให้เราใช้ชีวิต เพราะตราบใดที่ร่างกายยังเอื้ออำนวย ยังเดินได้ คิดได้ และทำสิ่งต่าง ๆ ได้ ก็ควรใช้โอกาสนั้นสร้างคุณค่าให้กับชีวิตอย่างเต็มที่
เพราะท้ายที่สุดแล้ว การมีอายุยืนอาจไม่ใช่เป้าหมายสูงสุดของชีวิต แต่การใช้ทุกวันที่มีอยู่ให้คุ้มค่าที่สุดต่างหาก คือความหมายของการมีชีวิตที่ยืนยาวอย่างแท้จริง
#มนุษย์ต่างวัยFest2026 #มนุษย์ต่างวัย
