Week 2: Design & Visual | iCreator Camp Gen 3 Presented by Sony Session: Think Like a Station Director เบื้องหลังนักคิดกลยุทธ์พอดแคสต์ โดย โจ้ นทธัญ แสงไชย จาก Salmon Podcast
Trans-media as a Podcast Station
เมื่อพอดแคสต์ถูกมองใหม่ในฐานะสถานีคอนเทนต์ ส่งผลให้มุมของการทำพอดแคสต์ไม่ได้ถูกมองเป็นแค่สื่อเดี่ยว ๆ อีกต่อไป แต่เริ่มถูกออกแบบในฐานะสถานี หรือ Podcast Station ที่มีรายการหลากหลายอยู่ร่วมกัน และสามารถเติบโตเป็นระบบนิเวศของคอนเทนต์ หรือ Content Ecosystem ที่ต่อยอดไปยังแพลตฟอร์มอื่นได้
แนวคิดแบบ Trans-media จึงทำให้พอดแคสต์ไม่ใช่แค่รายการแต่กลายเป็นระบบคอนเทนต์ที่มีชีวิต และสามารถแตกแขนงได้อย่างต่อเนื่อง ทำให้บทบาทของคนทำพอดแคสต์เองก็ต้องเปลี่ยนไป จากคนเล่าเรื่องกลายเป็น ‘Station Director’ ที่ต้องคิดทั้งภาพรวมของสถานี ว่าจะมีรายการอะไรบ้าง แต่ละรายการมีบทบาทแบบไหน และจะเชื่อมโยงกันอย่างไรในระยะยาว
มุมมองต่อ Podcast
- พอดแคสต์ คือสื่อที่ไม่จำกัดแค่สาระ: จึงไม่ต่างจาก YouTube หรือทีวีที่มีทั้งความรู้และความบันเทิง พอดแคสต์ก็สามารถเป็นพื้นที่ของความสนุกได้เช่นกัน
- พฤติกรรมการฟัง คือจุดกำหนดรูปแบบคอนเทนต์: เมื่อคนฟังใช้พอดแคสต์ในหลายช่วงเวลา ไม่ว่าจะเป็น เวลาขับรถ ก่อนนอน หรือระหว่างวัน ทำให้คอนเทนต์ต้องเข้าถึงง่ายและฟังเพลิน
- ความสนุก คือประตูสู่การสื่อสาร: ถ้าคนฟังรู้สึกสนุก จะเกิดความรู้สึกที่อยากอยู่ต่อ อยากฟังต่อ และเปิดรับสาระที่แฝงอยู่ได้ง่ายขึ้น
การเป็น Podcast Station
- Station Thinking คือการมองพอดแคสต์เป็นระบบ: ไม่ใช่แค่รายการเดียว แต่คือการมีหลายรายการอยู่ภายใต้แบรนด์เดียวกัน
- ความหลากหลาย คือเครื่องมือขยายผู้ฟัง: แต่ละรายการสามารถมีแนวที่ต่างกัน เพื่อตอบโจทย์ผู้ฟังหลายกลุ่ม
- การหมุนรายการ คือการรักษาความสดใหม่: ทั้งการรีเฟรชรายการเดิม ทดลองรายการใหม่ และปรับตามพฤติกรรมผู้ฟัง
ประเภทของ Episode หรือ Content Format
การเลือกฟอร์แมตให้ตรงกับคอนเทนต์นั้นคือหัวใจของการเล่า เพราะแต่ละเนื้อหาต้องการวิธีเล่าที่ไม่เหมือนกัน ไม่ว่าจะเป็น
- Storytelling: เล่าเรื่องสร้างอารมณ์ร่วม เช่น ตำนาน คดี เรื่องลึกลับ
- Opinion: ตีความ เปิดมุมมอง วิเคราะห์ต่อยอด
- Expert: ดึงผู้เชี่ยวชาญมาให้ความรู้เชิงลึกในแบบวิชาการ
- Lecture: เล่าแบบมีโครงสร้าง เหมือนห้องเรียน
- Ongoing Series: เล่าเรื่องยาวแบบต่อเนื่อง
- List หรือ Compilation: รวมหลายเรื่องในตอนเดียว ฟังง่าย กระชับมากยิ่งขึ้น
รูปแบบการนำเสนอ
- Solo: พลังของคนเล่าคนเดียว ต้องคุมจังหวะและอารมณ์ได้ดี
- Co-host: สร้างไดนามิกผ่านบทสนทนาและรีแอค
- Guest หรือ Expert: เติมมุมมองใหม่ เพิ่มความน่าเชื่อถือ
- Playlist: จัดหมวดเพื่อให้เลือกฟังง่าย
- Speaker: ออกแบบเสียงของรายการให้ตรงโทนเนื้อหาด้วยการเลือกผู้พูดให้ถูกน้ำเสียงรายการ
แนวคิดการสร้างรายการ
- จุดเริ่มต้น คือ Passion: โดยเริ่มจากความชอบเรื่องตำนาน แล้วต่อยอดเป็นรายการจริง
- คอนเซปต์ คือการสร้างภาพจำ: เล่าตำนานหลากหลายประเทศ ทำให้รายการมี Identity ชัดว่ามีความหลากหลาย
- โครงรายการ คือกรอบที่ยืดหยุ่นได้: เหมือนคอลัมน์นิตยสาร ที่มีโครง แต่เปิดให้เล่าได้ต่อเนื่อง
- ช่วงเริ่มต้น คือการโชว์ Range: จัดอันดับ 5 ตอนแรก โดยออกแบบให้เห็นความหลากหลายของเนื้อหา
- โทนการเล่า คือสะพานเชื่อมผู้ฟัง: ใช้ภาษาพูด เป็นกันเอง สนุก และเข้าถึงง่ายเพื่อก่อให้เกิดความรู้สึกร่วม
วิธีคิดในการทำ Episode
การทำพอดแคสต์ไม่ใช่แค่คิดตอนเดียวให้ดีเท่านั้น แต่คือการออกแบบระบบของตอนทั้งหมดว่าจะสอดคล้องกันอย่างไรโดยมีความแตกต่างกันอยู่
- สลับความยาก-ง่าย: เพื่อบาลานซ์พลังงานการผลิต
- ยึดคอนเซปต์ แต่ยืดรูปแบบ: สร้างเนื้อหาอยู่ใน Identity เดิม แต่เล่าได้หลากหลาย
- เลือกฟอร์แมตให้เหมาะเนื้อหา: โดยต้องดูเนื้อหาที่จะเล่า เช่นเนื้อหาที่ต้องการความน่าเชื่อถืออาจะเลือกใช้คนเล่าที่ดู Expert แทนคนเล่าที่ดูสนุก
ตัวอย่างการใช้ Format
- Storytelling: เล่าแล้วให้ Guest รีแอค
- Opinion: เล่าโดยเน้นตีความ อย่างหัวข้อ การเมืองในตำนาน
- Expert: คือการนำผู้เชี่ยวชาญมาเล่าเรื่องในเชิงลึก
- Lecture: เนื้อหาวิชาการแต่เล่าให้ง่ายโดยการย่อยและใช้ภาษาที่เข้าถึงง่าย
- Series: เรื่องยาวต่อเนื่องหลายตอนดึงให้คนติดตามต่อ
- List: เนื้อหาที่รวมหลายเรื่องในตอนเดียว
เทคนิคการเล่าและการทำสคริปต์
- เล่าใหม่แต่สร้างคุณค่าให้ของเดิม คือการใช้เรื่องเดิมสามารถเล่าให้ลึกขึ้นหรือเปลี่ยนมุมได้
- เปลี่ยนรูปแบบและเพิ่มความสดใหม่ เช่น เล่าตำนานในโทนคดีฆาตกรรม
- Detail vs Pace สมดุลของประสบการณ์ฟังทำให้สามารถเล่าได้ยาว ถ้ายังรักษาความสนใจไว้ได้
- Hook & Structure ด้วยโครงสร้างของการดึงคนฟัง เปิดให้น่าสนใจ แล้วค่อยคลี่คลายเป็นขั้น ๆ
- มุมเล่า คือตัวกำหนดทั้งหมดของเรื่อง เพราะเรื่องเดียวกัน หากเปลี่ยนมุมก็สามารถสร้างประสบการณ์ใหม่ทั้งหมด
รายละเอียดแคมป์
- ระยะเวลาแคมป์: 25 เม.ย. – 30 พ.ค. 69 (เรียนทุกวันเสาร์ตลอด 6 สัปดาห์)
- เวลาเรียน: 09.30 – 17.30 น. (ลงทะเบียนเรียน 09.00 น.)
- สถานที่: คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาฯ
